Пән мұғалімі Батыс Қазақстан облысы Бөрлі ауданы Ақсай қаласының №4 жалпы орта білім беретін мектебінің қазақ тілі мен әдебиетінің
I санатты қазақ тілі мен әдебиеті пәнінің мұғалімі ГабдуллинаГалияГимеденовна
Сабақ тақырыбы Абай Құнанбаев «Қартайдық қайғы ойладық, ұйқы сергек» өлеңі
Сабақтың жалпы мақсаты • Абайдың өлеңдегі билік, ел басқару, қоғамдық құрылыс, халық тарихына қатысты азаматтық үнін түсіну;
• «Қартайдық, қайғы ойладық, ұйқы сергек» өлеңіндегі ақынның дүние, заман сырын, адам құлқын пәлсапалық таразылауы, өлеңдегі өмір құбылыстарын суреттеу ерекшелігін таныту;
• - Әлеуметтік өмірдің шынайы суреттеріне сыни көзқараспен қарау, өзіндік пікір айта алу, сөйлеу мәдениетін жетілдіру.
Күтілетін нәтиже • Шығармашылықпен жұмыс жасап, көркем шығармаға талдау жасайды;
• Ізденіс арқылы оқушының ғылыми-зерттеушілік қабілеті артады.
• Өмірге қажетті құзіреттіліктері артып, тиімді кері байланыс орнатылады.
• Сыни көзқарасы туындайды, мәдениетті сөйлей біледі;
Дереккөздері • «Абай» энциклопедиясы,Қ.Мұқамедханов «Абай мұрагерлері», ғаламтор желісінен ақпараттар.
Ресурстар Сабақ презентациясы, топтық тапсырмалар,маркер, постер, prezi бағдарламасы.
Оқыту модульдері Кембридж бағдарламасының модульдері
/Сыни тұрғыдан ойлау, АКТ мүмкіндіктерін пайдалану, талантты және дарынды оқушылармен жұмыс,диалогтіоқыту/
Оқыту әдістері Топтық жұмыс, жұптық жұмыс, жеке жұмыс.
Сабақ барысы «Қартайдық қайғы ойладық, ұйқы сергек» Әдіс -тәсілдер Күтілетін нәтиже
I Психология
лық ахуал
Мақсаты:
Ұйымдастыру, жағымды көңіл-күй туғызу. «Шаңырақ» тренингі
Әр оқушы Абай шығармашылығынан
2 тармақ өлең айтады.
Лента түстері бойынша топқа бөлінеді. - Көңілді музыка тыңдау.
- Психологиялық жаттығулар.
- Поэзия сәті
Өтілетін тақырыпқа сай, сараланып алынады. Ақын шығармаларын еске түсіреді. Жағымды психологиялық ахуал орнайды.
Ой қозғау

Мақсаты:
Алдын –ала мақсатттарды айқындау,жалпы даму процестерін пайымдау. Сабақтың тақырыбы мен мақсатын хабарлау.

Ақын тұлғасы / топтастыру/ - Сұрақ-жауап.
- Хабарлама.

- Спикерлер хабарламасы.
- Даралап, саралап оқыту.
- Ұжымдық оқыту. Оқушылар бүгінгі сабақ тақырыбы мен мақсатынан хабардар болады.
Білу
Абай және қоғамдық орта, әлеуметтік тартыстар, ақынның жалғыздығы. Көрсетілім бойынша сабақ тақырыбына «көпірше» Абайтанушы ғалымдар пікірін біліп, өзінше ой түйіндеп отырады.
II Мағынаны тану
Мақсаты:
Жаңа ұғымдар, негізгі мәселені, білімнің түйінді дәндерін шығармашылық жолмен тәжірибеде пайдалана алу.
Кітаппен жұмыс.

«Қартайдық қайғы ойладық, ұйқы сергек» өлеңінің мазмұнымен танысу, мәнерлеп оқу.

- Ұжымдық оқыту.
- Проблемалық оқыту.
Топтық , жұптық, жеке
даралық. Шығармашылық жолмен тәжірибеде пайдалана алады.
Өз бетімен мақсатқа жетуге тырысады.

Түсіну

Ақындық мектебі
/авторлықкөзқарас/


Қазақ қауымындағы етек алған кемшіліктерді жаны ауыра, ащы тілмен сынауы.
Ұлтжанды азамат ақын. Халық трагедиясы, өлеңдерінің халықтық, Отаншылдық сипаты.
1-топ тапсырмасы.
Өлеңдегі авторлық көзқарасты келесі бір өлеңімен салыстыр.
«Қалың елім қазағым, қайран жұртым»
2-топ тапсырмасы.
Қазақ әдебиетіндегі кез келген бір өлеңмен салыстыр.
А.Байтұрсынов «Қазақ қалпы»
3-топ тапсырмасы.
Орыс әдебиетіндегі қай ақын шығармаларымен салыстырар едің ? Лермонтов «Қарасам қайғыртар жұрт бұл заманғы»
- Проблемалық оқыту.
- Ашық пікірлер.
- «Т» кестесі

-ВЕНН диаграммасы
Ұқсастық пен даралық кестесі

Қолдану Көркемдік ерекшелігі
/суреткердің көркем тәсілі, дүниетанымы/ 1-топ.
Психологиялық реализм,
Абай шығармасындағы типтік бейнелері, сатира
Еріншек ездігінен көпке көнбек.
Жамандар қыла алмай жүр адал еңбек.
Ақылсыз шынға сенбей жоққа ермек. Наданның сүйенгені - көппен дүрмек.
Қызыл арай, ақ күміс, алтын бергек
Қызықты ертегіге көтерілмек.
- Сыни ойлау.
- Сыни сұрақтар.
- Постермен жұмыс.

Өлеңдегі суреткердің көркем тәсіліне өзінше талдайды.
Талдау Өлеңдегі түр жаңалығы
/ұйқас түрлері/ 2-топ.
Интонация, , ұйқас түрлері /егіз ұйқас,сегіз тармақты шумақтар, әр шумақтың соңында жатқан пәлсапалық тұжырымдар/ Шақыру, үндеу.
«Сегіз аяқ» өлеңімен салыстырып, талдау.
«Қартайдық қайғы ойладық, ұйқы сергек» «Сегізаяқ»
1886 жылы 1889 жылы
4 тармақ, 12 буынды 8 тармақ, 7-8 буынды
қара өлең ұйқасы шалыс ұйқас
қалың бұқараның қараңғылығы мен надандығы қоғам індеті болған жат мінез, құлықсыздық, жалқаулық, арызқойлық
Қазақ әдебиетіне Абайдың енгізген түр жаңалығын біледі, саралайды.

Тіл көркемдігі
/Поэтикалық тілі
афоризмдер,ирония, сарказм, алғыс, қарғыс, бата, шешендік оралымдар, фигуралар/ 3-топ.
Бай, поэтикалық, кестелі тіл.
Метафора, эпитет,теңеу, шендестіру, кейіптеулер. /Қарапайым сөздерді образды көрініспен беруі/
Әдеби-теориялық талдау.
Ашуың-ашыған ой, ойың-кермек,
қызыл арай, ақ күміс, алтын бергек.
Періште төменшіктеп, қайғы жемек,
Өлеңінің 12 шумағының 10-ы
-умақ, -мек жұрнақты етістік ұйқастармен беріліп, «қимылға» толтырғанын талдайды.
Дәптермен жұмыс Сөздік жұмысы
Өлеңде берілген мағынасы түсініксіз сөздермен жұмыс. АКТ мүкіндігін пайдалану. Өз бетімен мақсатқа жетуге тырысады
Өздік жұмыс Сатылай кешенді талдау. Өлеңге толық талдау, ой қорыту. Жас ерекшелігіне орай тапсырмалар.
Сергіту сәті « Көзімнің қарасы» әні Караокемен орындау
III Рефлексия
Жинақтау Мақсаты:
Берілген білімді оқушының қай дәрежеде қабылдауын пайымдау. «Мыңмен жалғыз алыстым, кінә қойма...»
«Абайша сүйіп, Абайша күйіп жүрміз бе?»
(Мырзатай Жолдасбеков ағамыздың мақаласының тақырыбын беру.)
Топтардан бірнеше оқушылардың жұмысын оқу, өзқарастарын білу. -Сұрақ-жауап.
-Тестік бақылаулар.
-Жазба жұмыстар. /Өзіндік талдау/
Шығармашылық жұмыстар.
Жеке тұлғаны дамыту. Абайдың қазақты сына-ғанда жек көргендіктен емес, жаны ашыған¬дық¬тан, күйгендіктен сынауын түсіндіру.
Бағалау Мақсаты:
Ынтымақтастық атмосфераны сақтау, ынталандыру. Топтарды «Басбармақ» әдісі бойынша формативті бағалау. Формативті бағалау Бағалау – бала жанына үрей тудырудан гөрі, ынталандыруға итермелеуі тиіс. ������� ������ ��� dle ������� ��������� ������