Тіркелу Сайтқа кіру

Оқушыларды ҰБТ-ға психологиялық

Қызылорда облысы, Қазалы ауданы, Сарыбұлақ ауылы
№78орта білім беретін мектебі
қазақ тілі пәні мұғалімі

Абилдаева Айнур Абдихаликовна

 

Тренинг - сабақтың тақырыбы: Оқушыларды ҰБТ-ға психологиялық       дайындау

Тренинг - сабақтың мақсаты:  11 сынып оқушыларына  қазақ тілі пәнінен  ҰБТ  тапсырмаларын орындау барысында логикалық ойлау қабілеттерін шыңдап,  өздеріне деген сенімділікті  арттыра  түсіп, «өмір» атты теңізде еркін жүзіп, өз бағыттарын табуға психологиялық  көмек  көрсету.

Бір баяғыла  суға зар болып, шөл қысқан  қарға келе жатса, алыстан  құмыраны  көріп,  қасына барып үңіліп қараса,  түбінде кішкене су  қалған екен. Тұмсығын тықса , сыймапты. Бұл суды қалай  ішерін білмей ары бері  ойланып, ұшып жүреді.  Жерде көптеген тастар жатыр екен. Сқның бірін алып, құмыраның ішіне салады. Осы әрекетті бірнеше рет қайталаған қарға,  судың көтерілгенін байқайды. Осылайша,қарға  сусыздықтан  аман қалыпты.

Бұл мысалдың айтайын деген негізгі ойын табыңыз

А) Алдына мақсат қоймас бұрын,алдымен ол мақсат туралы  мағлұматқа ие болу керек

 В)  Адам үмітсіздікке берілмей, түрлі шешімдер іздеу арқылы, қиындықтарды жеңе алады.

С) Айналамыздағы заттарға көбірек мән беріп,зерттеулер жасауымыз керек.

Д) Өзімізді  жан -жақты тану арқылы адамдарға пайдалы бола білеміз.

Е) Жан -жануарларды аш, сусыз қалдырмай үнемі қамқорлық жасап отыруымыз қажет7

 

Фонетика  -әріп, дыбыс, буын, тасымал,екпін, үндестік заңы, орфография, орфоэпия. Бос орынға құрамында дауыстылардың барлық түрі бар сөзді қойыңыз.                                                          … – қазақ фольклорында кездесетін мифтік бейне.                                                                                                A) Жезтырнақ

B) Самұрық

C) Көлтауысар

D) Желаяқ

E) Саққұлақ

Бос орынға құрамында буынның үш түрі бар  сөзді қойыңыз.

… – аспан мен жер бетінің астасып көрінетін сызығы.

A)  Тұңғиық

B)  Көкжиек

C)  Мәдениет

D)  Орталық

E)  Ақиық                                   

   Лексика - сөз мағыналары

  •          Сөздің тура, ауыспалы мағыналары
  •          Сөздің көп мағыналылығы
  •          Омоним
  •          Синоним
  •          Антоним

Қолданылу аясы шектеулі сөздер

  •          Көнерген сөздер
  •          Жаңа сөздер
  •          Диалект сөздер
  •          Кәсіби сөздер
  •          Терминдер
  •          Кірме сөздер
  •          Эвфемизм, дисфемизм
  •          Табу сөздер

 

 

Қанатты сөздер                        

  •          Тұрақты сөз тіркестері
  •          Мақалдар мен мәтелдер
  •          Афоризмдер, нақыл сөздер

Тұрақты сөз тіркесін табыңыз

А) тамырына балта шапты

В)ағашты балтамен шапты

С)ағаштың тамырын шапты

Д)Оспан ағашты шапты

Е)ағаштың бұтағын шапты

«Алдап кету» мағынасын білдіретін тұрақты сөз тіркес

А) шашбауын көтеру

В) ұзынқұлақ

С)тырнақ астынан кір іздеу

Д) мұзға отырғызып кету

Е)екі аяғын бір етікке  тығу

 Морфология  - түбір мен қосымша, туынды сөз, дара және күрделі сөз, сөз таптары.

    І  -топ

1. Шылау сөйлем мүшесі бола ала ма?

2. Кімде? Неде?  сұрақтары  табыс септігінің жалғауы

3. Өнерлі, орманды- қатыстық сын есім

4. Ығы-жығы - қайталама қос сөз

5. -у жұрнағы көсемшенің жұрнағы

6. Нақты тануға болатын зат деректі ме?

   ІІ –топ

1. «Сен баламысың» сұраулы сөйлем бе?                                                                                                                      2. Мынау, анау, осы - жіктеу есімдігі

3. Ойна, басқар - туынды етістік

4. Кітапты оқу – салт етістік

5. Бірдеме, кейбір есімдіктері - болымсыздық есімдігі

6. Қазақ тіліндегі сөз табының саны - 9

Бос орынға сөз түрлендіруші жұрнағы бар тиісті сөзді қойыңыз

Менің атам әкемді ..... дейді.

А) әкешім

В) ұлым

С) құлыным

Д) шөберем

Е) ботақаным

Бос орынға зат есімнен жасалған сәйкес сын есімді қойыңыз

Оның үстінде ....   күпі, басында құлағы салбыраған қара құлақшын.

А)  жеңіл

В)  үлгілі

С)  тысталған

Д)  жыртық

Е)  қазақы

Синтаксис -  cөз  тіркесі, сөйлем, сөйлем құрамы, түрлері, төл сөз бен төлеу сөз, автор сөзі.

 1. Бетің , болса, өкпелеме, айнаға, қисық.

 2.Күйін тартқанда, «Бозінген», қояды, бозторғай , шырылдауын.

 3. Үйге, кірмей, достары, қайтпады ,ол , үйіне.

 4. Айыпқа, орныңызға, бұйырмаңыз, отыра беріңіз, Қарақат.

 5. Аяқталды, демалу, жұмысшылар,уақыты,жұмысқа ,кірісті.

Мына сөйлемдегі бос орынға қай сөзді қоюға болмайды

 Ол киім  маған да қатты ұнады, бірақ  ......   екен.

А) тым түрлі түсті

В) белі сәл тар

С)өте әдемі

Д) ұдай қымбат

Е)маған жараспайды

  1.      Біраздан кейін тағы бір табақ әкелді.
  2.     Жас қыз  күміс табақпен  ішке кірді .
  3.     Шешесі «Мұны не  үшін  әкелдің » дегендей  қызына тесіле қарады.
  4.     Табақты жозының үстіне қойды.
  5.     Қонақ бөлмесінен шығарда  қисайып тұрған орындықты түзетіп қойды .

Жоғарыдағы  сөйлемдердің ретін табыңыз.

А)  4-3-2-1-5

В)  5-3-2-4-1

С)  2-4-5-1-3

Д)  3-4-5-2-1

Е)  1-3-2-5-4

 

 

D)  Орталық

E)  Ақиық                                   

   Лексика - сөз мағыналары

  •          Сөздің тура, ауыспалы мағыналары
  •          Сөздің көп мағыналылығы
  •          Омоним
  •          Синоним
  •          Антоним

Қолданылу аясы шектеулі сөздер

  •          Көнерген сөздер
  •          Жаңа сөздер
  •          Диалект сөздер
  •          Кәсіби сөздер
  •          Терминдер
  •          Кірме сөздер
  •          Эвфемизм, дисфемизм
  •          Табу сөздер

 

 

Қанатты сөздер                        

  •          Тұрақты сөз тіркестері
  •          Мақалдар мен мәтелдер
  •          Афоризмдер, нақыл сөздер

Тұрақты сөз тіркесін табыңыз

А) тамырына балта шапты

В)ағашты балтамен шапты

С)ағаштың тамырын шапты

Д)Оспан ағашты шапты

Е)ағаштың бұтағын шапты

«Алдап кету» мағынасын білдіретін тұрақты сөз тіркес

А) шашбауын көтеру

В) ұзынқұлақ

С)тырнақ астынан кір іздеу

Д) мұзға отырғызып кету

Е)екі аяғын бір етікке  тығу

 Морфология  - түбір мен қосымша, туынды сөз, дара және күрделі сөз, сөз таптары.

    І  -топ

1. Шылау сөйлем мүшесі бола ала ма?

2. Кімде? Неде?  сұрақтары  табыс септігінің жалғауы

3. Өнерлі, орманды- қатыстық сын есім

4. Ығы-жығы - қайталама қос сөз

5. -у жұрнағы көсемшенің жұрнағы

6. Нақты тануға болатын зат деректі ме?

   ІІ –топ

1. «Сен баламысың» сұраулы сөйлем бе?                                                                                                                      2. Мынау, анау, осы - жіктеу есімдігі

3. Ойна, басқар - туынды етістік

4. Кітапты оқу – салт етістік

5. Бірдеме, кейбір есімдіктері - болымсыздық есімдігі

6. Қазақ тіліндегі сөз табының саны - 9

Бос орынға сөз түрлендіруші жұрнағы бар тиісті сөзді қойыңыз

Менің атам әкемді ..... дейді.

А) әкешім

В) ұлым

С) құлыным

Д) шөберем

Е) ботақаным

Бос орынға зат есімнен жасалған сәйкес сын есімді қойыңыз

Оның үстінде ....   күпі, басында құлағы салбыраған қара құлақшын.

А)  жеңіл

В)  үлгілі

С)  тысталған

Д)  жыртық

Е)  қазақы

Синтаксис -  cөз  тіркесі, сөйлем, сөйлем құрамы, түрлері, төл сөз бен төлеу сөз, автор сөзі.

 1. Бетің , болса, өкпелеме, айнаға, қисық.

 2.Күйін тартқанда, «Бозінген», қояды, бозторғай , шырылдауын.

 3. Үйге, кірмей, достары, қайтпады ,ол , үйіне.

 4. Айыпқа, орныңызға, бұйырмаңыз, отыра беріңіз, Қарақат.

 5. Аяқталды, демалу, жұмысшылар,уақыты,жұмысқа ,кірісті.

Мына сөйлемдегі бос орынға қай сөзді қоюға болмайды

 Ол киім  маған да қатты ұнады, бірақ  ......   екен.

А) тым түрлі түсті

В) белі сәл тар

С)өте әдемі

Д) ұдай қымбат

Е)маған жараспайды

  1.      Біраздан кейін тағы бір табақ әкелді.
  2.     Жас қыз  күміс табақпен  ішке кірді .
  3.     Шешесі «Мұны не  үшін  әкелдің » дегендей  қызына тесіле қарады.
  4.     Табақты жозының үстіне қойды.
  5.     Қонақ бөлмесінен шығарда  қисайып тұрған орындықты түзетіп қойды .

Жоғарыдағы  сөйлемдердің ретін табыңыз.

А)  4-3-2-1-5

В)  5-3-2-4-1

С)  2-4-5-1-3

Д)  3-4-5-2-1

Е)  1-3-2-5-4

Адам бір нәрсені ойланса болды: еш нәрсе  қол жеткізбейтіндей  биікте емес.

Нақыл сөздегі ойды қанағаттандыратын сөйлемді табыңыз.

А) Істі бастағаның -оның жартысын орындағының

В) Биіктерге жету қандай болса, онда қала білу сондай маңызды.

С) Адам білмеген ісін орындай алмайды.

Д) Жетістікке жетудің жолы  оны тілеуден басталады.

Е) Үйрену зерттеуге байланысты.

 

Шынардың әкесі буын үндестігіне бағынбайтын сөздерді  қолданбайтынын ескертіп, сөз бастады. Шынар да заңдылыққа сай келмейтін әр сөзді әкесінен  естігенде, бір бірден секірді.

 

     Бақыт- ісімізден, өмірімізден , нәтижесі қандай болмасын, риза болу деген сөз. Өкініштеріміз бен қателіктеріміздің болуы табиғи заңдылық.

 Шынар әкесінің сөйлеген сөзінің барысында қанша рет секіргенін анықтаңыз.

А)  2

В)  3

С)  4

Д)  5

Е)  6

Әсемпаз болма әрнеге,

Өерпаз болсаң , арқалан

Сен де бір кірпіш дүниеге,

Кетігін тап та, бар, қалан!

Берілген өлең шумақтың мағынасына қатысы жоқ  сөйлемді табыңыз.

А) Белгілі бір маман  иесі  болу керек

В)  Әркімге еліктеуден ұзақ болған жоқ

С)  Қолда бар алтынның қадірін біл.

Д) Өмірге өз пайда - үлесіңді қос.

Е)  Кірпіш арқалап еңбектен.

 

Алда келе жатқан сынақтан сүрінбей өтулеріңізге шын жүректен тілектеспіз.

Ұстаздар қауымы да өз ниет тілектеріне жетсін!

Барлығыңызға сәттілік тілейміз !  

dle
Пікірлер: 0
Пікір қалдыру